Szaleństwo, panika, krach. Historia kryzysów finansowych

Wybierz rozmiar czcionki:  A | A | A

Ekonomiści wierzą, że rynki finansowe są terenem działania racjonalnych inwestorów, reagujących w rozsądny sposób na wszystkie publicznie dostępne informacje. Historyk ekonomii zauważa jednak, że czasem rynki te podlegają zachowaniom stadnym - zachowaniom na tyle irracjonalnym, że można je określić mianem gorączki lub szaleństwa. Ceny rosną do niewiarygodnych poziomów, by następnie ulec nieuchronnemu załamaniu. Schemat ten wydaje się uniwersalny i ponadczasowy - Kindleberger pokazuje, że jesteśmy w stanie wykryć pierwsze przypadki jego wystąpienia już w siedemnastowiecznej Holandii.

Ta trwałość schematu każe zastanowić się nad dwiema zasadniczymi kwestiami, które okazują się aktualne również dziś - choćby w obliczu kryzysu azjatyckiego przełomu lat 1997-1998: po pierwsze, jakie są przyczyny przeradzania się koniunktury w spekulacyjną gorączkę i po drugie, jak wobec takich zjawisk powinny zachowywać się banki centralne i międzynarodowe instytucje finansowe. Książka Kindlebergera jest o tyle cenna, że proponuje odpowiedzi na oba pytania.

Książka Kindlebergera jest już pozycją klasyczną, ale jest to ten rodzaj klasyki, którą wznawia się co kilka lat, ponieważ nigdy nie przestaje być aktualna. Co więcej, jej kolejne wydania są za każdym razem aktualizowane tak, by obejmowała ona najnowsze kryzysy finansowe i giełdowe krachy. W ten sposób, od czasu pierwszego wydania, znalazły się w niej omówienia krachu z 1987 roku oraz hossy i załamania rynku japońskiego.

Recenzja:

Charles P. Kindleberger podaje w wątpliwość fakt, iż działania inwestorów na rynkach finansowych są zawsze racjonalne. Stwierdza, że zdarza się ,iż inwestorzy podlegają zachowaniom stadnym, które przybierać mogą nawet postać szaleństwa. Autor dokładnie, a zarazem w ciekawy i zrozumiały sposób, przedstawia przyczyny, przebieg i mechanizmy kryzysów oraz środków, jakie mogą zostać podjęte do walki z nimi. Można zauważyć, że historia się powtarza, a mechanizmy są podobne bez względu na użyte instrumenty. Autor uświadamia, że to, co się dzieje teraz nie jest niczym wyjątkowym, jeśli chodzi o zachowania ludzkie. Opisuje również, jak kryzys w jednym kraju może przenieść się na inne kraje w bardzo szybkim tempie. Nie sposób nie wspomnieć o obszernym rozdziale traktującym o sposobach interwencji w warunkach kryzysu. Kindleberger poświęca również rozdział wnioskom z historii, zastanawiając się, czy faktycznie instytucje powołane w celu zapobiegania kryzysom – przede wszystkim organizacje międzynarodowe, spełniają swoje zadanie. W książce poruszono również kwestię słuszności istnienia instytucji pożyczkodawcy ostatniej instancji, który teoretycznie pozwala zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się kryzysu. Niewątpliwą zaletą tej książki jest fakt, że zawiera ona dużo szczegółowych informacji i skłania do przemyśleń, a przy tym lekko się czyta i w dobie obecnego kryzysu staje się pozycją bardzo na czasie. Autor nie zasypuje czytelnika wzorami, modelami, a zamiast tego opisuje zaistniałe sytuacje, przypisując im wiele ciekawych historycznych zdarzeń i faktów. Dodatkowo autor zebrał wszystkie większe kryzysy gospodarcze od 1618 roku wraz z okolicznościami ich powstania i źródłami finansowania w tabeli na końcu książki

Łukasz Porębski, www.sii.org.pl

Sprawdź inne tytuły: Charles P. Kindleberger