David Ricardo - ekonomista na giełdowej emeryturze

David Ricardo należy do czołówki klasycznych ekonomistów. Jego nazwisko stawiane jest na równi z Adamem Smithem. Zapisał się na kartach historii jako twórca teorii kosztów komparatywnych, ale niewiele osób wie, ze był również inwestorem, który z sukcesem pomnażał swój majątek.

Wychowanie w żydowskiej rodzinie i mezalians

David Ricardo urodził się 18 kwietnia 1772 roku (w wielu źródłach błędnie podawana jest data 19 kwietnia w Londynie, jako trzecie z siedemnaściorga dzieci w żydowskiej rodzinie pochodzenia portugalskiego. Na początku XVIII wieku jego rodzina uciekła przed prześladowaniami najpierw do Livorno we Włoszech, a potem do Holandii. Ojciec Davida Ricardo, Abraham Ricardo, wyemigrował do Anglii w 1760 roku. Wcześniej pracował na giełdzie w Amsterdamie. Po przybyciu do Anglii przyjął tamtejsze obywatelstwo.

Ojciec Davida był brokerem akcji - stąd inwestycyjne zainteresowania ekonomisty. Z dziewięciu synów Abrahama Ricardo aż sześciu zostało brokerami. David Ricardo kształcił się na początku w żydowskiej szkole w Londynie, po czym w Holandii, gdzie przebywał od 11 do 13 roku życia, gdzie był szkolony przez swojego wuja. Niedługo po powrocie do Anglii został zatrudniony przez biuro ojca.

W wieku 21 lat, w grudniu 1793 roku, Ricardo zdecydował się poślubić Priscillę Annę Wilkinson, która należała do kwakrów, odłamu chrześcijaństwa. Pod jej wpływem przyszły ekonomista zmienił religię, przez co został wykluczony z rodziny i rodzinnego interesu i musiał samodzielnie stanąć na nogi. Za swoja miłość David Ricardo musiał zapłacić wysoką cenę. Został nie tylko wydziedziczony - podobno jego matka do końca życia nie zamówiła z nim słowa po tym wydarzeniu. Nie tylko rodzina Davida Ricardo nie zaakceptowała związku dwojga młodych ludzi; w kręgach Priscilli to małżeństwo również traktowane było jako mezalians.

Biznes brokera giełdowego

David Ricardo założył biuro maklerskie działające przy londyńskiej giełdzie, co doprowadziło go do fortuny. Udzielał pożyczek rządowi Anglii, który w czasie wojen napoleońskich potrzebował pieniędzy na wydatki zbrojeniowe. Po paru latach działalności prześcignął własnego ojca i zyskał miano uczciwego i niezawodnego pośrednika, co uczyniło go w owym czasie jednym z bogatszych ludzi w Anglii. Pytany o źródło swojego sukcesu, odpowiadał, że kluczem do fortuny jest inwestycja długoterminowa. Ignorował pogłoski i krótkoterminowe trendy, skupiając się wyłącznie na długoterminowych przesłankach. W kontekście wojen oznaczało to, ze zwycięstwa i porażki Anglii w konkretnych bitwach nie miały wpływu na jego decyzje inwestycyjne.

Jego dobra reputacja spowodowała, ze w 1807 roku dostał zlecenie ulokowania papierów rządowych na rynku. Zyski, jakie Ricardo osiągał dzięki transakcjom były stabilne, ale nieduże, biorąc pod uwagę dzisiejsze relacje, ponieważ nie przekraczały paru procent rocznie. W wieku 41 lat stwierdził, ze zarobił wystarczająco dużo pieniędzy, żeby dostatnio żyć do końca swoich dni i wycofał się z pracy na giełdzie. Oprócz domu w Londynie (dzisiaj mieści się tam Ambasada USA), zakupił nieruchomość w Gatcomb Park (dzisiaj mieszka tam księżniczka Anna, córka Elżbiety II) i wybrał życie angielskiego gentelmana. Jego fortuna była wyceniana na 700000 funtów, co dzisiaj odpowiada mniej więcej wartości 40 milionów funtów.

Ekonomiczny dorobek

Ekonomią Ricardo zainteresował się dosyć późno. W wieku 29 lat podczas wakacji przeczytał dzieło Adama Smitha "Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów" i to zainspirowało go do pogłębienia wiedzy w dziedzinie nauki, która uczyniła go sławnym.

Przeszedł do historii głównie jako twórca teorii kosztów komparatywnych, w której udowadniał, że handel zawsze opłaca się dwóm krajom - nawet w sytuacji, kiedy jeden z nich ma możliwość efektywniej wytwarzać określone dobra. Kluczem do sukcesu jest według niego w tym przypadku specjalizacja i koncentracja na produkcji tego dobra, które dany kraj wytwarza relatywnie taniej, w porównaniu wewnątrzkrajowym. Nic dziwnego więc, że ekonomista oponował przed stosowaniem popularnych wówczas ograniczeń w handlu i protekcjonistycznych zachowań.

Jednak należy wiedzieć o tym, ze David Ricardo nie był tym, który po raz pierwszy sformułował teorię kosztów komparatywnych. O tym samym pisał Robert Torrens w 1815 roku - opublikował "Traktat na temat handlu zagranicznego zbożem" (zalążki tej teorii przedstawił jednakże juz w pierwszym dziesięcioleciu XIX wieku), w którym badał zależności w handlu pomiędzy Polską a Anglią. David Ricardo opublikował "Zasady ekonomii politycznej i opodatkowania" dopiero w 1817 roku.

Ricardo zajmował się również pisaniem artykułów o polityce monetarnej. Jego ekonomicznym przeciwnikiem w sporze o teorie monetarne był Thomas Malthus (twórca teorii ludności), a z ich dyskusji i sporów wykształciła się długoletnia przyjaźń. David Ricardo, mimo wczesnego ukończenia formalnej edukacji, był prawdziwym człowiekiem renesansu - kształcił się w dziedzinie matematyki, chemii, mineralogii i geologii, a pod koniec życia zasiadał w parlamencie, angażując się w politykę.

Przedwczesna śmierć

W 1822 roku David Ricardo wybrał się z rodziną na podróż po Starym Kontynencie. W tym czasie zwiedził m.in. Holandię, Niemcy, Szwajcarię, Włochy, Francję. Niestety, niedługo po podróży odezwało się znowu jego zapalenie ucha, które w dosyć szybkim czasie przeniosło się na cały mózg. Zmarł 11 września 1823 roku w wieku zaledwie 51 lat w swoim domu w Gatcombe Park. Został pochowany przez najbliższą rodzinę, pozostawiając po sobie żonę i siedmioro dzieci.

Autor: Anna Grodecka, Gazeta Trend
anna.grodecka@gazetatrend.pl.